Ísland er stórkostlegt en náttúran fyrirgefur ekki kæruleysi. Veðrið getur snúist á nokkrum mínútum, vegir eru krefjandi og margir ferðamenn vanmeta aðstæður. Með réttum undirbúningi geturðu ferðast örugglega allt árið. Mundu eitt númer umfram allt: neyðarnúmerið er 112, bæði fyrir lögreglu, sjúkrabíl og björgunarsveitir.
Veðrið – fylgstu alltaf með
Veður á Íslandi er þekkt fyrir að vera óútreiknanlegt og getur breyst úr sól í storm á sama degi. Áður en þú leggur af stað skaltu ávallt skoða vedur.is fyrir veðurspá og viðvaranir, og safetravel.is fyrir aðstæður á vegum og gönguleiðum.
- Vindur getur verið svo sterkur að hann rífur bílhurðina úr höndunum á þér – haltu alltaf fast í hurðina þegar þú opnar bílinn, annars getur hún beyglast eða rifnað af.
- Appelsínugular og rauðar viðvaranir þýða raunverulega hættu. Frestaðu ferðum þegar þær eru í gildi og treystu leiðsögn heimamanna.
- Klæddu þig í lögum: ullarnærföt, hlýtt millilag og vind- og vatnsheld ytri föt. Húfa, vettlingar og góðir gönguskór skipta miklu máli.
- Regn og slydda í lárréttum vindi kæla líkamann hratt; vanmetið ekki hættuna á ofkælingu, jafnvel á sumrin.
Akstur – virtu vegina
Bílaleigubíll gefur mest frelsi en akstur á Íslandi krefst athygli. Margir vegir eru malarvegir, blindhæðir eru algengar og aðstæður breytast hratt.
- F-vegir á hálendinu krefjast fjórhjóladrifs (4x4). Fólksbílar mega ekki aka þá og tryggingar gilda ekki ef eitthvað kemur fyrir.
- Á hálendinu eru óbrúaðar ár. Metðu dýpt og straum áður en þú ekur yfir, farðu hægt og aldrei ein/n; ef þú ert í vafa, snúðu við.
- Margar brýr eru einbreiðar. Sá sem er nær víkur eða bíður; gefðu þér góðan tíma og hafðu augun opin fyrir umferð úr gagnstæðri átt.
- Malarvegir og lausamöl krefjast lægri hraða, sérstaklega í beygjum og á vegöxlum þar sem bíllinn getur runnið til.
- Utanvegaakstur er ólöglegur og skemmir viðkvæma náttúru sem tekur áratugi að jafna sig. Sektir eru háar og strangt eftirlit er með þessu.
- Kveiktu alltaf á ökuljósunum – það er lögbundið allan sólarhringinn – og notaðu bílbelti í öllum sætum.
Reynisfjara og hafið
Svarta sandströndin Reynisfjara er ægifögur en hættuleg. Þar koma lúmskar öldur (sneaker waves) sem ná langt upp á ströndina fyrirvaralaust og geta dregið fólk út í kaldan sjóinn. Banaslys hafa orðið þarna. Haltu góðri fjarlægð frá sjónum, snúðu aldrei baki í öldurnar og fylgstu með viðvörunarljósakerfinu á staðnum.
Gönguferðir
Náttúra Íslands er tilvalin til göngu en undirbúningur skiptir öllu, og aðstæður geta versnað hratt á fjöllum.
- Skildu eftir ferðaáætlun á safetravel.is áður en þú leggur af stað, svo björgunarsveitir viti hvar þú ert.
- Hladdu niður 112 Iceland appinu – það sendir staðsetningu þína til björgunarsveita með einum smelli.
- Taktu með nesti, vatn, hlý föt, áttavita eða GPS og fullhlaðinn síma.
- Snúðu við ef veður versnar – fjallið verður áfram á sínum stað næsta dag.
- Símasamband getur verið stopult á hálendinu; treystu ekki eingöngu á símann.
Vetur, ís og myrkur
Á veturna er dagsbirtan stutt, jafnvel aðeins fjórar til fimm klukkustundir í desember. Vegir verða ísi lagðir og hálir og hálkublettir leynast í skugga. Aktu hægt, notaðu nagladekk, og skipulegðu ferðir svo þú sért kominn á áfangastað fyrir myrkur. Ef þú lendir í ófærð, vertu í bílnum og hringdu í 112.
Jarðhiti, jöklar og gas
- Á jarðhitasvæðum eins og Geysi og Hverum skaltu halda þig á merktum stígum – jörðin getur verið þunn og vatnið er sjóðheitt undir yfirborðinu.
- Farðu aldrei á jökla án reyndra leiðsögumanna og réttum búnaði; sprungur eru faldar undir snjó.
- Nálægt eldgosum og hverum getur myndast hættulegt gas; virtu lokanir og fylgdu fyrirmælum yfirvalda.
- Í sandstormum og öskufoki getur skyggni horfið á augabragði; bíddu af þér veðrið á öruggum stað.
Tryggingar og undirbúningur
Vertu með góða ferðatryggingu sem nær yfir björgun og læknishjálp. Geymdu neyðarnúmer, staðsetningu gistingar og áætlun aðgengileg. Með skynsemi, réttum búnaði og virðingu fyrir náttúrunni verður Íslandsferðin bæði örugg og ógleymanleg. Njóttu ferðarinnar en mundu: náttúran er sterkari en þú, og skynsemi bjargar mannslífum.