Menning Íslands mótast af einangrun, náttúru og orði. Í þúsund ár hefur lítil þjóð varðveitt tungu sína, sögur og siði á jaðri hins byggilega heims. Að skilja Ísland er að skilja hvernig fortíð og nútíð fléttast saman í daglegu lífi — í nöfnum fólks, í trú á hulið líf í hraununum og í ást þjóðarinnar á bókum.
Sögurnar og tungan
Íslendingasögurnar, ritaðar á 13. öld, eru einn merkasti bókmenntaarfur miðalda. Þær segja frá landnámsmönnum, deilum, hefndum og ást, á tæru og hlutlausu máli. Nöfn eins og Njála og Egils saga eru enn lesin í skólum.
Íslenska hefur breyst ótrúlega lítið frá dögum víkinga. Nútímafólk getur enn lesið fornar sögur á frummálinu. Málnefnd smíðar ný íslensk orð fyrir nútímahugtök í stað þess að taka upp erlend — tölva, sími og þyrla eru dæmi.
Huldufólk og álfar
Margir Íslendingar bera enn virðingu fyrir huldufólki — ósýnilegu fólki sem sagt er búa í klettum og hraunum. Sagt er að vegir hafi verið sveigðir til að forðast álfaklett. Hvort sem fólk trúir bókstaflega eða ekki, endurspeglar þetta djúpa tengingu við landið sjálft.
Jólin — sveinarnir þrettán og Grýla
Íslensk jól eiga sér sérstaka persónur. Í stað eins jólasveins koma jólasveinarnir þrettán, hver af öðrum síðustu þrettán næturnar fyrir jól. Þeir heita meðal annars Stekkjarstaur, Giljagaur, Stúfur og Kertasníkir, og hafa hver sinn hrekk. Börn setja skó út í glugga og fá gjöf — eða kartöflu ef þau hafa verið óþekk.
Móðir þeirra er Grýla, tröllskessa sem sögð er sækja óþekk börn, og heimilisketti eiga þau Jólaköttinn sem étur þá sem ekki fá nýja flík fyrir jól.
Þorrablót — miðsvetrarveisla
Í þorra halda Íslendingar Þorrablót, veislur með gömlum mat, söng og gleði sem lýsa upp dimmasta tíma ársins. Þetta er stund samfélags, ættartengsla og þjóðlegrar samveru.
Nöfn og lopapeysa
Íslendingar nota föðurnöfn en ekki ættarnöfn. Barn Jóns verður Jónsson eða Jónsdóttir. Þess vegna eru símaskrár raðaðar eftir eiginnafni og fólk ávarpað með fornafni — jafnvel forsetinn.
Lopapeysan, prjónuð úr íslenskri ull með munstruðum hálskraga, er þjóðarflík. Hún heldur hita í rigningu og roki og er borin af stolti bæði heima og á fjöllum.
Heiti pottar og tónlist
Sundlaugamenningin er hjarta samfélagsins. Í hverjum bæ er upphituð laug með heitum pottum þar sem fólk hittist, spjallar og slakar á — óformleg félagsmiðstöð þjóðarinnar.
Þrátt fyrir fámenni hefur Ísland gefið heiminum stórkostlega tónlist: Björk, Sigur Rós og Of Monsters and Men eru þekkt um allan heim, borin uppi af sköpunargleði sem virðist spretta úr landinu sjálfu.
Jólabókaflóðið
Íslendingar lesa meira en flestar þjóðir og gefa út fleiri bækur á mann en nokkur annar. Fyrir jólin kemur jólabókaflóðið — flóð nýrra bóka sem gefnar eru út og gefnar í gjöf. Á aðfangadagskvöld setjast margir niður með nýja bók og súkkulaði. Fá hefðir lýsa þjóðinni betur.
Torfbæir og handverk
Fyrr á öldum bjuggu Íslendingar í torfbæjum, húsum úr torfi og grjóti sem héldu hita í hörðum vetrum. Nokkrir standa enn og eru safnahús. Handverkið lifir í prjónaskap, útskurði og hönnun sem sameinar einfaldleika og hráefni náttúrunnar.
Hesturinn og kvæðin
Íslenski hesturinn, lágvaxinn og þolinn, kom með landnámsmönnum og hefur haldist hreinræktaður í þúsund ár. Hann býr yfir sérstakri gangtegund, tölti. Í baðstofum fyrri alda voru rímur kveðnar — löng, stuðluð kvæði sungin við vinnu, forn hefð sem enn er iðkuð.
Áramótaálfar
Þjóðtrúin segir að á gamlárskvöld og þrettándanum séu álfar á ferð og kýr tali mannamál. Á þrettándanum, síðasta degi jóla, eru álfabrennur og blys um allt land — töfrandi lokahnykkur jólanna.
Að ferðast um Ísland er að ganga inn í lifandi menningu þar sem fortíðin er aldrei langt undan. Verið velkomin að kynnast henni.
Gestrisni og samfélag
Þrátt fyrir fámenni og einangrun er íslenskt samfélag náið og gestrisið. Fólk þekkist gjarnan gegnum sameiginlega ættingja eða vini, og hjálpsemi við ferðamenn er sjálfsögð. Þessi samheldni, sprottin úr aldalangri baráttu við náttúruöflin, er ef til vill dýpsta hefð þjóðarinnar — að standa saman þegar á reynir.